به مناسبت برگزاری جشنواره بیستمین سال یدرسانی

دکتر زهرا عبداللهی

كمبود يد و اختلالات ناشي از آن با طيف وسيعي از تظاهرات باليني به عنوان يكي ازمشكلات بهداشتي – تغذيه اي كشور ايران محسوب مي شده است. مطالعات محققان كشور در طي سال هاي 1368-1362 نشان داد كه حدود 20 ميليون نفر از مردم كشور ما در معرض كمبود يد قرار دارند.

عوارض شديد كمبود يد شامل عقب ماندگي رشد، اختلال شنوايي و كاهش ضريب هوشي نيز در كودكان ساكن درنواحي كوهستاني مشاهده گرديد.

وجود اين مشكلات منجر به تشكيل كميته كشوري مبارزه با عوارض ناشي از كمبود يد در سال 1368 گرديد. اين كميته كه زير نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي فعاليت مي نمود و متشكل از نمايندگان برخي وزارتخانه هاي دولتي، متخصصين غدد، تغذيه و بهداشت، محققين، رسانه هاي گروهي و ، توليد كنندگان نمك بود، برنامه كنترل و پيشگيري از اختلالات ناشي از كمبود يد را به مورد اجرا گذاشت.

با تشكيل اين كميته، بررسي سريع گواتر در كليه استان هاي كشور انجام شد كه مويد هيپرآندميك بودن گواتر در 8 استان و آندميك بودن آن در بقيه استان هاي كشور بود.

كميته كشوري تهيه و توزيع نمك يددار و تزريق آمپول يد روغني در مناطق هيپرآندميك كشور را به عنوان دو راهكار اصلي مبارزه با اختلالات ناشي از كمبوديد در دستور كار خود قرارداد و به مربوطه اجرا گذاشت.

از نظر كميته كشوري IDD، اولين و مهمترين گام جهت اجراي برنامه، كسب حمايت سياسي بود.

همكاري بين بخشي نيز از نكات بسيار حائز اهميت در اين قضيه بود. بدين جهت كميته اي از مقامات بلند پايه وزارتخانه هاي دولتي به منظور سامان بخشيدن به چنين همكاري هايي تشكيل شده به واسطه تشكيل اين كميته، هر يك از بخش هاي دولتي متولي انجام وظايف ويژه اي گشت. به عنوان مثال، وزارت صنايع صدور مجوز براي توليد كنندگاني كه از تجهيزات استاندارد توليد نمك يددار استفاده نمي كردند را متوقف ساخت.

در آن زمان ملزم نمودن تمامي توليد كنندگان داخلي نمك به رعايت مقررات چالشي بزرگ محسوب مي شد زيرا بيشتر توليد كنندگان داخلي نمك، نمك كوبي هاي كوچكي بودند كه نمك خام مورد نياز خود را از نزديك ترين منبع موجود خريداري مي كردند، خودشان آن را آسياب مي نمودند، و محصول خود را در كوچه و بازار به فروش مي رساندند.

لذا دولت مي بايست به تمامي توليد كنندگان نمك تضمين مي داد كه ابزار و تجهيزات يددار كردن نمك را در اختيار آنان قرار خواهد داد.

دراين راستا تعاوني توليد كنندگان نمك در سال 1371تشكيل شد تا نمك معدني را با كيفيت بالا در اختيار اعضا قراردهد.

در سال 1371 اولين خط اسپري توليد نمك يدداردر داخل كشور توليد شد و در سال هاي شروع برنامه يونيسف براي تشويق توليد كنندگان نمك يدات پتاسيم را جهت يددار كردن نمك به صورت رايگان در اختيار توليدكنندگان قرار داد.

در سال 1373 توليد نمك يدداردر كشور اجباري گرديد.كشور ايران 7 سال پس از آغاز برنامه به شاخص هاي بين المللي براي كنترل اختــلالات ناشــي از كمبــود يد دست یافت. در واقع از سال 1375 به بعد مي توان كشور ايران را عاري از اختلالات ناشي از كمبود يد (IDD Free) ناميد.

درخرداد ماه سال جاری که 20 سال از یددار کردن نمک های خوراکی درکشور می گذرد ، جنشواره بیستمین سال یدرسانی در روزهای 3 تا 9 خرداد ماه درسرار کشور با هدف اطلاع رسانی و آموزش همگانی درزمینه اهمیت مصرف نمک یددار تصفیه شده و روش درست نگهداری آن به گونه ای که ید ان از دست نرود، برگزار می شود. به خاطر داشته باشیم که برای پیشگیری از افزایش فشار خون وابتلا به بیماریهای قلبی عروقی باید نمک کم مصرف کنیم ولی همان مقدار کم باید نمک یددار تصفیه شده باشد.