میکربهایی برای زندگی؛ پروبیوتیک ها
 
براساس تعريف سازمان جهانى غذا و كشاورزى (FAO) و سازمان بهداشت جهانى وسازمان بهداشت جهانى (WHO) در سال 2001، پروبيوتيك­ها ميكروارگانيسم­هاى زنده ­اى هستند كه تجويز مقادير كافى آن موجب بروز اثرات مفيد برسلامت ميزبان خواهد بود. براساس اين تعريف سه عامل زنده بودن ميكروارگانيسم، تجويز به مقداركافى و ايجاد حداقل يك اثر مفيد سه شرط لازم براى انتخاب ميكروب پروبيوتيك است . اگرچه بيشتر پروبيوتيك­هاى مورد استفاده در انسان ازخانواده باكتری­هاى اسيدلاكتيك مى­باشند اما اين امر نبايد منجر به اين اشتباه گردد كه هر باكترى از اين گروه يك پروبيوتيك است، چرا كه توانايى بقاء و كلونيزاسيون در سيستم گوارشى شرط لازم در انتخاب باكترى پروبيوتيك مى­باشد. اثرات مفيد و خصوصيات بيوشيميايى باكترى­هاى اسيدلاكتيك درحد سويه متفاوت بوده و حتى درسويه ­هاى يك گونه خصوصيات عملكردى متفاوت ديده می ­شود .
سیستم تغذیه سنتي ايراني كه ريشه در روستاها دارد، امروزه سرمشق بسياري از توليدكنندگان مواد غذايي و محققان غذاى بيو و سالم جهان است. اگرچه عواملى متعددى در برترى سلامت روستاييان نسبت به شهرنشينان دخالت دارد. اما بررسى سيستم تغذيه ­اى روستاييان كه بدون شك يكى از علل برترى سلامت اين افراد بوده كه مى ­توان راه­كارى مناسب جهت تصحيح و ارتقاء تغذيه شهرى و بهبود سطح سلامت جامعه شهرى باشد .  باکتریهای مولد اسیدلاکتیک، به­ ویژه لاکتوباسیل­ ها و بیفیدوباکتریوم­ ها به­ طور عادی جزئی از اکوسیستم دستگاه گوارش هستند و پروبیوتیک محسوب می شوند 
باکتریهای پروبیوتیک نه تنها در فرایند تولید، ایجاد اشکال نمی­ کنند بلکه در ارتقا سلامت فرآورده و سودمندی آن تأثیر مثبت دارند. برخی از خواص مفید پروبیوتیک­ها عبارتند از:
کمک به درمان عدم تحمل لاکتوز، جلوگیری از اسهال، یبوست، آلرژی­ها، بیماریهای التهابی روده، سندرم روده تحریک ­پذیر و هم­چنین تقویت سیستم ایمنی. تحقیقات نشان داده که استفاده از این محصولات در بیماران و به­خصوص افراد مبتلا به ایدز دارای تاثیر مثبت بوده است 
در میان فراورده­ های شیری، بستنی و ماست بهترین حاملان پروبیوتیک­ها به شمار می­ روند . ماست پروبیوتیک پرطرفدارترین فرآورده پروبیوتیکی در آمریکاست. در صنعت پرورش طيور به منظور افزايش عملكرد و كاهش تلفات از افزودنيهائي مثل آنتي ­بيوتيك­ها، كوكسيدي واستاتها و غيره استفاده مي­ شود . در سالهاي اخير پروبيوتيك ها به خاطر اثرات مفيدتر بر روي خصوصيات توليدي و ماندگاري كمتر در لاشه جايگاه ويژه ­اي را در تغذيه طيور به خود اختصاص داده ­اند .
پروبيوتيكها، ميكروارگانيسم­هاي زنده­ اي هستند كه قادرند در رودة حيوان كلونيزه و تثبيت گردند. هر پروبيوتيك در غلظت مشخص و دلخواه تنها در صورتي نتايج مفيدي دارد كه تعداد ميكروارگانيسم­هاي آن در حدود cfu/g 109× 3 باشد (3). از جمله فوايد پروبيوتيكها در طيور مي­ توان به بهبود تعادل ميكروبي فلور روده، كاهش ميزان وقوع اسهال، تحريك سيستم ايمني بدن، كاهش تلفات و مقاوم نمودن طيور در برابر استرس­ها اشاره كرد .
با اين حال معيارهاي اساسي در گزينش پروبيوتيك­ها به شرح زير است:
  • بيماريزا و مسموميت ­زا نبوده و به گروه GRAS (Generally recognized as safe) تعلق داشته باشند (شرط ضروري) در اصطلاح گفته مي شود كه پروبيوتيكها بايد داراي تاريخ مصرف ايمن (Use of history Safe) يا تاريخ طولاني ايمني  باشند (Long history of safe)  
  • ترجيحاً از اعضاي فلور طبيعي بدن انسان بوده يا به عبـارت ديگر خاستگاه انساني داشته باشند تا از اثرات سودمند آن در مورد انسان اطمينان حاصل شود 
  • به شيره معده،pH  و اسيد آن (براي سالم گذشتن از معده)، نمكها و املاح صفراوي (براي سالم گذشتن از روده كوچك) و همچنين آنزيمهاي گوارشي نظير ليزوزيم بزاق تا حد امكان مقاوم باشند 
  • مقاومت لاكتوباسيلوس­هاي پروبيوتيك و بيفيدوباكتريوم­ها به اسيد معده و صفرا مطلوب است 
  • از قابليت چسبندگي مطلوب بـه سلولهاي اپيتليال برخوردار باشند. اين ويژگي شرط اساسي استقرار پروبيوتيكها در نواحي مختلف بدن و عامل با اهميت لازم براي رقابت با باكتريهاي مضر است. پـژوهشهـا آشـكار ساختهاند كه قابليت چسبندگي پروبيوتيكها متفاوت است. چسبندگي بيفيدوباكتريوم به مخاط روده انسان بـه دلیل خاستگاه انساني بسيار قوي است 
  • قابليت تكثير سريع و پرگنه ­سازي (Colonization) بالا از خود نشان دهند. ايـن ويژگي در رقابت موفقيت آميز پروبيوتيكها با باكتريهـاي مضر روده اهميت تعيين كننده دارد 
  • از فعاليت پادياري يا تضاد زيستي بالا در برابر بـاكتريهاي مضر، به ويژه باكتريهاي مضر رودهاي نظير هليكوباكترپيلوري، گونه­هاي مختلف جنس سالمونلا، ليستريا منوسايتوژنز، كلستريديوم ديفيسيل و گونه­هاي مختلف جنس­هاي باسيلوس و آنتروكوكوس برخوردار باشند و به­ خوبي با آنها به رقابت بپردازند 
  • به پادزيستها (آنتي بيوتيكها) مقاوم باشند. به طور كلي، پروبيوتيكها از مقاومت نسبي به پادزيستها برخوردارند 
  • به باكتريو فاژها مقاوم باشند 
اين ويژگي در هر دو محيط بدن و فراورده ­هاي غذايي حايز اهميت است.
از خواص فناوري مطلوب در توليد كشتهاي ميكروبي (بـه صورت خشك شده انجمادي يا ليوفليزه شده، انجماد شديد يا خشك شده پاششي) و نيز فراورده هاي غـذايي و دارويـي گوناگون برخوردار باشند. خواص فناوري، قابليت زيستي يـا بقاي بالا در فراورده تـا لحظـه مصـرف وابسته بـه شـرايط فراورده، موجب رشدكردن سريع در ماده غذايي (تعيين­ كننده زمان تخمير) و عدم ايجاد بدطعمي (Off flavor) و بدبافتي(Off texture) در فراورده نهايي مي شود. افزون بر موارد يادشده، ارزش اقتصادي يـا هزينه­بري محصولات توليدشده پروبيوتيك نيز حايز اهميت است .
نام نویسندهمریم تاج­ آبادی ابراهیمی، دکترای تخصصی میکروبیولوژی، هیات عملی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
تاریخ1397/08/18
کلمه های کلیدیپروبیوتیک­ها میکروب­های سلامتی


برای ارسال نظر باید ابتدا با نام کاربری خود به سایت وارد شوید.


نام و نام خانوادگی:  
پست الکترونیک:  
متن پیام:  
 بازسازی
کد امنیتی :  

عضویت در خبرنامه

جهت عضویت در خبر نامه ایمیل خود را در قسمت روبرو وارد کنید
شما بعد از عضویت در خبرنامه در هر زمان می توانید با وارد کردن ایمیل خود عضویتتان را لغو کنید
لینک های مفید خدمات الکترونیکی شبکه های اجتماعی تماس با ما
تهران خیابان سئول شمالی شهرک سئول خیابان نسترن کوچه دوم شرقی پلاک 2 طبقه اول
تلفن تماس 1 : 88037734 (+9821)
تلفن تماس 2 : 88037834 (+9821)
پست الکترونیک : behsite@gmail.com